Hooikoorts is een allergie die meestal zorgt voor een verstopte neus en niesbuien, en dan vooral in het voorjaar en de vroege zomer. Vaak als het weer wat beter wordt na de wintermaanden, en dat komt omdat veel bomen, struiken en bloemen beginnen te bloeien. De tijd dat de bloemen, vaak van bepaalde bomen of bepaalde struiken, ook pollen loslaten die vrijuit door de lucht kunnen zweven. Het zijn vaak juist deze pollen die voor de allergische reactie zorgen.

Vaak wordt hooikoorts ook omschreven als een grieperig gevoel. Let wel, het overgrote gedeelte van de patiënten heeft last van hooikoorts in het voorjaar en de vroege zomer. Maar dat is niet bij iedereen het geval. Hooikoorts kan zich ook in de winter voordoen. In dat geval niet door de grote hoeveelheid pollen in de lucht, maar door uitlaatstoffen en het effect van de kachel. De gevolgen en ziekteverschijnselen zijn nagenoeg gelijk aan de verschijnselen van de hooikoorts in het voorjaar en de zomermaanden. Deze allergische klachten doen zich voor aan de luchtwegen, en worden veroorzaakt door het immuunsysteem, die reageert op stuifmeel, pollen, stof en ga zo maar door. Het zijn overigens niet alle pollen en al het stuifmeel dat een allergische reactie teweeg brengt, maar vaak juist bepaalde bomen en struiken.

Het ontstaan van hooikoorts kan per patiënt het gevolg zijn van andere bomen en struiken. Sommige mensen hebben vooral last van pollen en stuifmeel van de berk of hazelaar, maar hebben geen last van de diverse grassoorten die vaak in september zorgen voor hooikoorts. Andere mensen hebben juist geen last van graspollen maar wel van de pollen van de hazelaar. Sommige mensen zijn ook allergisch voor alle soorten genoemde pollen. Het is dan ook belangrijk om het juiste middel tegen de hooikoorts te gebruiken. Belangrijk is het dan ook om de arts te laten testen bij welke pollen de hooikoorts het ergste wordt, en bij welke pollen er geen sprake is van een allergische reactie. Sommige patiënten hebben overigens, vaak op latere leeftijd, geen baat bij medicijnen tegen hooikoorts. Ook voor deze mensen gloort er hoop, aangezien er nieuwe medicijnen eind 2018 of 2019 op de markt zullen komen, die goed blijken te werken tegen diverse vormen van hooikoorts.

Doktersdienst.net heeft een selectie gemaakt voor mensen met hooikoortsklachten:

Liever geen medicatie gebruiken dan kunt u altijd deze therapieën in overweging nemen:

Medisana Medinose
Caremaxx Bionase

Jaarlijks heeft ongeveer 15-20% van de Nederlandse bevolking last van hooikoorts. Hooikoorts, ook wel allergische rhinitis, wordt nogal eens verward met verkoudheid vanwege de symptomen, toch is er verschil tussen een verkoudheid en hooikoorts. Allergische rhinitis is in de meeste gevallen seizoensgebonden en kan door middel van zelfmedicatie verholpen worden.

Wat is hooikoorts

De naam hooikoorts heeft niets te maken met hooi en van koorts is ook geen sprake. Hooikoorts valt onder allergische rhinitis. Onder allergische rhinitis vallen verschillende allergische kwalen die met verkoudheidsverschijnselen gepaard gaan. Seizoensgebonden allergische rhinitis, beter bekend als hooikoorts, wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door het stuifmeel (specifiek de pollen) van bomen, kruiden, grassen en diverse andere bloemen en planten. Is er sprake van een chronische aanduiding dan ligt de oorzaak ervan in huisstof en menselijke of dierlijke huidschilfers. De in de lucht aanwezige allergenen (stoffen waarvoor de patiënt gevoelig is) zetten het neusslijmvlies aan tot de productie van histamine, die lichamelijke ongemakken veroorzaakt.

Symptomen van hooikoorts

Door de aanmaak van de chemische stof histamine wordt irritatie van neus, neusbijholten en ogen veroorzaakt, die als gevolg hiervan zwellen, jeuken en vocht produceren. Jeuk, tranende ogen en een loopneus behoren tot de meest voorkomende klachten bij hooikoorts. Andere symptomen die ook in verband gebracht worden met hooikoorts zijn: lichtgevoeligheid (vooral last van fel licht), niezen en lage bloeddruk (lusteloosheid, algemene malaise), vermoeidheid, moeite met concentreren en hoofdpijn.

Ook maag- en darmklachten kunnen het gevolg zijn van hooikoorts, zeker wanneer de pollen ingeademd worden via de mond. Deskundigen schatten dat bij ongeveer 30 tot 40 procent van de getroffenen een allergische astma ontstaat, die wordt gekenmerkt door symptomen zoals hoesten, kortademigheid of een piepende ademhaling. In het ergste geval kan hooikoorts leiden tot ademnood.

Wie krijgt hooikoorts?

Deze erg vervelende maar over het algemeen vrij onschuldige ziekte is het gevolg van een aangeboren afwijking van het immuunsysteem en komt vooral voor onder mensen jonger dan 45 jaar. De aanleg voor het ontwikkelen van een allergie is erfelijk bepaalt, terwijl ook spanningen en stress een allergische reactie uit kunnen lokken, dan wel verergeren. Een te hygiënische leefomgeving kan eveneens de boosdoener zijn voor het ontwikkelen van een allergie, waartoe hooikoorts behoort. Medische deskundigen zijn er steeds meer van overtuigd dat de Westerse levensstijl bijdraagt aan de toename van allergieën.

Veroorzakers van allergische rhinitis

Hooikoorts is seizoengebonden en zal vooral in het voorjaar en in de zomer voor veel klachten zorgen, aangezien in deze jaargetijden bloemen en planten volop in bloei staan. Naast diverse grassoorten kunnen ook bomen zoals de els, berk en hazelaar voor veel klachten zorgen, terwijl kruiden als salie en ambrosia eveneens een aanval uit kunnen lokken. Ambrosia is een beruchte veroorzaker van hooikoorts, wereldwijd.

Van hooikoorts naar bronchiale astma

Allergieën zijn feitelijk niets meer dan een ontsteking in het lichaam, die veroorzaakt wordt door histamine en andere stoffen. Elke allergie, ook hooikoorts, kan met de tijd verergeren of zich verplaatsen naar andere lichaamsdelen. Ongeveer een kwart van alle hooikoorts patiënten ontwikkelt binnen tien jaar levenslange bronchiale astma. Om deze wisseling van ziekte te voorkomen is het nodig hooikoorts tijdig te behandelen.

Diagnose stellen

Wie twijfelt tussen een verkoudheid en hooikoorts doet er goed aan een bezoekje te brengen aan de dokter. Deze kan door middel van een bloedtest en specifieke allergietesten kijken naar de allergenen. Na de diagnose is hooikoorts prima zelf te behandelen.

Behandeling van hooikoorts

De meeste gevallen van hooikoorts kunnen na de diagnose zelf behandelt worden, al dan niet met voorgeschreven medicatie. Voor de behandeling worden de zogenaamde antihistamine medicijnen gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn Aerius drank, Optilast druppels, Rhinolast neusspray en Beconase neusspray. Zonder recept is bijvoorbeeld Cetirizine verkrijgbaar. Deze tabletten hebben weinig bijwerkingen en heffen allergische reacties vrij snel op, door de werking van histamine te blokkeren. Een ander medicament dat vrij te koop is zonder doktersvoorschrift is Otrivin Neusallergie. Dit neusspray werkt snel en de werking houdt ongeveer 12 uur aan. Otrivin is vanaf zes jaar te gebruiken, zonder bijwerkingen.

Is er sprake van een zeer ernstige allergische reactie dan kan de EpiPen uitkomst bieden. Deze injectiepen is gevuld met adrenaline, die bloedvaten vernauwt en luchtwegen verwijdt. De pen is eenmalig te gebruiken en heft klachten tijdelijk op, waarna deze terug kunnen keren. Indien er sprake is van een acute allergische reactie die het gebruik van de EpiPen noodzakelijk maakt, moet contact gezocht worden met de arts, vooral omdat klachten terug kunnen komen.

Wie geen medicijnen wil gebruiken kan kiezen voor Caremaxx Bionase. Dit apparaat heeft geen bijwerkingen en helpt symptomen die ontstaan als gevolg van hooikoorts te verlichten. Bij ernstige klachten kan de arts overwegen om immuuntherapie toe te passen. Hiervoor moest eerst vastgesteld worden welke allergenen de hooikoorts veroorzaken, waarna kleine hoeveelheden van de stof in het lichaam van de patiënt gespoten worden. In het begin gebeurt dit wekelijks, waarna de frequentie afgebouwd wordt. Na de therapie die gewoonlijk twee tot drie jaar duurt, heeft het lichaam geleerd de stof te accepteren, in plaats van aan te vallen.

Immuuntherapie kan ook toegepast worden met de Grazax tabletten, waarmee vier maanden voor aanvang van het pollenseizoen begonnen moet worden en drie jaar achtereen geslikt moeten worden. Het extract van graspollen zal helpen de intolerantie te verhogen.

Voorkomen van een aanval

Helaas is er nog geen genezing mogelijk van hooikoorts. Door een allergietest kan men er echter wel voor zorgen dat men uit de buurt blijft van de veroorzakers (allergenen). Alhoewel pollen overal voorkomen, is de concentratie in kustgebieden significant lager dan midden in het land. De pollenkalender is een bijzonder handig hulpmiddel voor patiënten, zodat deze rekening kunnen houden met de tijd waarin hooikoorts de kop op zal steken. Andere tips zijn:

• Elke avond douchen en haren wassen;
• Beddengoed zo vaak mogelijk wisselen;
• Was niet buiten ophangen;
• Meubels afnemen met een vochtige doek;
• Ramen in de auto gesloten houden, evenals de ventilatie (er zijn pollenfilters te koop);
• Houd de pollenkalender in de gaten en lucht de kamer alleen ’s morgens (in de stad) en ’s avonds (op het platteland).